Viêm da tiếp xúc là gì ? Viêm
da tiếp xúc còn gọi là chàm tiếp xúc, Là biểu hiện bất thường của da có liên
quan đến chất mà bạn đã và dang tiếp xúc. Mức độ trầm trọng tuỳ thuộc vào loại
chất mà bạn tiếp xúc, tuỳ thuộc vào thời gian tiếp xúc dài hay ngắn và tuỳ cơ
địa của từng cá thể.
Một số người xem bệnh ngoài da chỉ là một chút phiền toái, nhưng đối với phần lớn người khác thấy chúng là nguyên nhân lớn nhất cho sự bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày, là nguyên nhân lớn ảnh hưởng xấu đến tâm lý và cuộc sống của họ.
Viêm da tiếp xúc có thể là do nghề nghiệp vì bạn phải tiếp xúc thường xuyên, nhưng cũng có khi chỉ là vô tình tiêp xúc phải trong sinh hoạt hay lao động. Viện nghiên cứu quốc gia về an toàn và y tế nghề nghiệp Hoa Kỳ cho rằng: viêm da tiếp xúc nghề nghiệp là một thực trạng rất phổ biến và là một khó khăn về mặt y tế lao động có tính thời sự nhất ở hoa kỳ. Viêm da tiếp xúc được chia ra làm hai nhóm là viêm da tiếp xúc kích ứng và viêm da tiếp xúc dị ứng.
1. VIÊM DA TIẾP XÚC KÍCH ỨNG( Irritant Contact Dermatitis)
Không phải mọi trường hợp viêm da và phát ban sau khi bạn đã tiếp xúc với chất gì đó đều là do dị ứng mà có thể là dị ứng, tức là có thể liên quan đến phản ứng miễn dịch nhưng cũng có thể là không dị ứng mà là do trình trạng kích ứng tại chỗ gây ra, phản ứng này hoàn toàn không liên quan đên phản ứng miễn dịch mà chỉ là phản ứng nhiễm độc da tại chỗ mà thôi. Những trường hợp này gọi là viêm da tiếp xúc do kích ứng. Phản ứng nhiễm độc trong viêm da tiếp xúc kích ứng có thể xảy ra bất kỳ với cá thể nào khi có tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng, dĩ nhiên là mức độ ở mỗi cá thể có khác nhau. Đơn cử một số chất có thể gây kích ứng như: A cide, bazơ mạnh, sơn và các loại dung môi như cồn 90 độ, acetone, nhựa thông, dung môi tẩy rửa và chất nhũ hoá, vôi tôi, xi măng, xà phòng có độ kiềm cao hoặc có chứa chất tẩy mạnh, thuốc tẩy, tia cực tím….
Mức độ kích ứng của da ở mỗi cá thể sẽ khác nhau vì sự dung nạp về sự kích thích của mỗi người khác nhau. Đó là do sự khác nhau về độ dày của lớp thượng bì do di truyền của từng người khác nhau, do mức độ sinh sản ra chất nhờn có tính chất bảo vệ da mỗi người mỗi khác. Người có mồ hôi nhờn ít bị kích ứng hơn những người có da khô. Ngoài ra mức độ kích thích còn phụ thuôc vùng da cơ thể bị tiếp xúc cũng như các nhân tố gây kích ứng ở môi trường và mức độ kích thích của chúng . Ví dụ lớp da mỏng ở mí mắt, da mặt do dễ thẩm thấu hơn nên dễ kích ứng hơn da ở các chi và thân mình. Những vùng da thường xuyên ẩm ướt do mồ hôi nhiều và liên tục cũng dễ kích ứng hơn vùng da bình thường vì có sự tăng mức độ thẩm thấu tại chỗ (Ví dụ như vùng nách, bẹn, vùng nếp gấp). Trái lại những người có làn da khô, độ ẩm da thấp, da nứt nẻ cũng dễ bị kích ứng hơn những người có làn da bình thường.
2. VIÊM DA TIẾP XÚC DỊ ỨNG ( Allergic Contact Dermatitis)
Khác với viêm da tiếp xúc kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng là một trình trạng viêm da dị ứng có sự tham gia phản ứng của hệ miễn dịch. Tác nhân gây ra viêm da tiếp xúc dị ứng không phải xảy ra ở bất kỳ ca thể nào mà nó chỉ ảnh hưởng đến một số cá thể nào đó có cơ địa dị ứng với chúng mà thôi. Thương tổn lâm sàng khác với viêm da tiếp xúc kích ứng ở chỗ thương tổn không những khu trú tại nơi tiếp xúc mà còn lan ra vùng da không tiếp xúc, đôi khi phản ứng dị ứng phát ban toàn thân.
Cơ chế gây viêm da tiếp xúc dị ứng hoàn toàn khác với viêm da tiếp xúc kích ứng. Viêm da tiếp xúc Dị ứng không thể bị ngay lần tiếp xúc đầu tiên mà cơ thể bạn chỉ có thể bị dị ứng khi bạn tiếp xúc với chính chất đó ở các lần tiếp xúc tiếp theo. Thời gian từ khi tiếp xúc cho đến khi bị dị ứng có thể là vài ngày, vài tuần, vài tháng, vài năm, thậm chí là nhiều năm sau đó. Thời gian từ lần tiếp xúc đầu tiên đến khi xuất hiện triệu chứng dị ứng gọi là thời kỳ mẫn cảm. Khi cơ thể bạn đ bị mẫn cảm thì chỉ cần một lượng dị ứng nguyên rất nhỏ cũng đủ gây ra các triệu chứng dị ứng, đây là lý do tại sao bạn lm nghề gì đó nhiều năm nay không hề gì nay lại bị dị ứng v điều trị đỡ rồi bị lại, lý do bị lại vì người bệnh không thể không tiếp xúc lại do nghề nghiệp hay khi bệnh nhân đ chuyển đổi nghề mà dư lượng khng thể cịn tồn đọng trong cơ thể người bệnh chưa thể đào thải hết.
Các nguyên nhân thường gây viên da tiếp xúc:
· Nikel(kền): Có ở Khuyên tai, kẹp tóc, móc áo ngực, bút nịt, nút quần jean, đồng hồ, chì khoá…; gặp ở phụ nữ và ngườ trẻ tuổi.
· Crôm: có nhiều trong Xi măng, chất thuộc da, tro một số loại gỗ, que diêm…Hay gặp ở thợ xây dựng, thợ thuộc da, thợ đóng sửa giày…
· Cao su: Găng tay, giày ủng, vỏ lốp xe, nêm mút, băng thun…Hay gặp ở những người làm thợ cao su, thợ sửa xe, thợ làm salon nệm, những người buôn bán hàng.
· Nhựa thơm peru: Có trong nước hoa, xà phòng thơm, thuốc tẩy, mỹ phẩm…Thường gặp ở phụ nư.
· Formaldehyde: Dầu gội đầu, xà bông, kem đánh răng, mỹ phẩm…
· Paraphenylene diamine: Thuốc nhuộm tóc, xi dánh giày, vải màu đen.
Một số người xem bệnh ngoài da chỉ là một chút phiền toái, nhưng đối với phần lớn người khác thấy chúng là nguyên nhân lớn nhất cho sự bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày, là nguyên nhân lớn ảnh hưởng xấu đến tâm lý và cuộc sống của họ.
Viêm da tiếp xúc có thể là do nghề nghiệp vì bạn phải tiếp xúc thường xuyên, nhưng cũng có khi chỉ là vô tình tiêp xúc phải trong sinh hoạt hay lao động. Viện nghiên cứu quốc gia về an toàn và y tế nghề nghiệp Hoa Kỳ cho rằng: viêm da tiếp xúc nghề nghiệp là một thực trạng rất phổ biến và là một khó khăn về mặt y tế lao động có tính thời sự nhất ở hoa kỳ. Viêm da tiếp xúc được chia ra làm hai nhóm là viêm da tiếp xúc kích ứng và viêm da tiếp xúc dị ứng.
1. VIÊM DA TIẾP XÚC KÍCH ỨNG( Irritant Contact Dermatitis)
Không phải mọi trường hợp viêm da và phát ban sau khi bạn đã tiếp xúc với chất gì đó đều là do dị ứng mà có thể là dị ứng, tức là có thể liên quan đến phản ứng miễn dịch nhưng cũng có thể là không dị ứng mà là do trình trạng kích ứng tại chỗ gây ra, phản ứng này hoàn toàn không liên quan đên phản ứng miễn dịch mà chỉ là phản ứng nhiễm độc da tại chỗ mà thôi. Những trường hợp này gọi là viêm da tiếp xúc do kích ứng. Phản ứng nhiễm độc trong viêm da tiếp xúc kích ứng có thể xảy ra bất kỳ với cá thể nào khi có tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng, dĩ nhiên là mức độ ở mỗi cá thể có khác nhau. Đơn cử một số chất có thể gây kích ứng như: A cide, bazơ mạnh, sơn và các loại dung môi như cồn 90 độ, acetone, nhựa thông, dung môi tẩy rửa và chất nhũ hoá, vôi tôi, xi măng, xà phòng có độ kiềm cao hoặc có chứa chất tẩy mạnh, thuốc tẩy, tia cực tím….
Mức độ kích ứng của da ở mỗi cá thể sẽ khác nhau vì sự dung nạp về sự kích thích của mỗi người khác nhau. Đó là do sự khác nhau về độ dày của lớp thượng bì do di truyền của từng người khác nhau, do mức độ sinh sản ra chất nhờn có tính chất bảo vệ da mỗi người mỗi khác. Người có mồ hôi nhờn ít bị kích ứng hơn những người có da khô. Ngoài ra mức độ kích thích còn phụ thuôc vùng da cơ thể bị tiếp xúc cũng như các nhân tố gây kích ứng ở môi trường và mức độ kích thích của chúng . Ví dụ lớp da mỏng ở mí mắt, da mặt do dễ thẩm thấu hơn nên dễ kích ứng hơn da ở các chi và thân mình. Những vùng da thường xuyên ẩm ướt do mồ hôi nhiều và liên tục cũng dễ kích ứng hơn vùng da bình thường vì có sự tăng mức độ thẩm thấu tại chỗ (Ví dụ như vùng nách, bẹn, vùng nếp gấp). Trái lại những người có làn da khô, độ ẩm da thấp, da nứt nẻ cũng dễ bị kích ứng hơn những người có làn da bình thường.
2. VIÊM DA TIẾP XÚC DỊ ỨNG ( Allergic Contact Dermatitis)
Khác với viêm da tiếp xúc kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng là một trình trạng viêm da dị ứng có sự tham gia phản ứng của hệ miễn dịch. Tác nhân gây ra viêm da tiếp xúc dị ứng không phải xảy ra ở bất kỳ ca thể nào mà nó chỉ ảnh hưởng đến một số cá thể nào đó có cơ địa dị ứng với chúng mà thôi. Thương tổn lâm sàng khác với viêm da tiếp xúc kích ứng ở chỗ thương tổn không những khu trú tại nơi tiếp xúc mà còn lan ra vùng da không tiếp xúc, đôi khi phản ứng dị ứng phát ban toàn thân.
Cơ chế gây viêm da tiếp xúc dị ứng hoàn toàn khác với viêm da tiếp xúc kích ứng. Viêm da tiếp xúc Dị ứng không thể bị ngay lần tiếp xúc đầu tiên mà cơ thể bạn chỉ có thể bị dị ứng khi bạn tiếp xúc với chính chất đó ở các lần tiếp xúc tiếp theo. Thời gian từ khi tiếp xúc cho đến khi bị dị ứng có thể là vài ngày, vài tuần, vài tháng, vài năm, thậm chí là nhiều năm sau đó. Thời gian từ lần tiếp xúc đầu tiên đến khi xuất hiện triệu chứng dị ứng gọi là thời kỳ mẫn cảm. Khi cơ thể bạn đ bị mẫn cảm thì chỉ cần một lượng dị ứng nguyên rất nhỏ cũng đủ gây ra các triệu chứng dị ứng, đây là lý do tại sao bạn lm nghề gì đó nhiều năm nay không hề gì nay lại bị dị ứng v điều trị đỡ rồi bị lại, lý do bị lại vì người bệnh không thể không tiếp xúc lại do nghề nghiệp hay khi bệnh nhân đ chuyển đổi nghề mà dư lượng khng thể cịn tồn đọng trong cơ thể người bệnh chưa thể đào thải hết.
Các nguyên nhân thường gây viên da tiếp xúc:
· Nikel(kền): Có ở Khuyên tai, kẹp tóc, móc áo ngực, bút nịt, nút quần jean, đồng hồ, chì khoá…; gặp ở phụ nữ và ngườ trẻ tuổi.
· Crôm: có nhiều trong Xi măng, chất thuộc da, tro một số loại gỗ, que diêm…Hay gặp ở thợ xây dựng, thợ thuộc da, thợ đóng sửa giày…
· Cao su: Găng tay, giày ủng, vỏ lốp xe, nêm mút, băng thun…Hay gặp ở những người làm thợ cao su, thợ sửa xe, thợ làm salon nệm, những người buôn bán hàng.
· Nhựa thơm peru: Có trong nước hoa, xà phòng thơm, thuốc tẩy, mỹ phẩm…Thường gặp ở phụ nư.
· Formaldehyde: Dầu gội đầu, xà bông, kem đánh răng, mỹ phẩm…
· Paraphenylene diamine: Thuốc nhuộm tóc, xi dánh giày, vải màu đen.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét